Tuesday, July 3, 2018

Avrupa'da Ne Var Ne Yok?

      Yaklaşık bir yıla yakın bir zaman oldu yazmayalı. Tabi bunda programımın yoğun olmasının etkisi büyük. Ancak bahane bulmak her zaman kolay olandır deyip oturdum bilgisayar başına. 

     Arkadaş sohbetlerinde, akraba sohbetlerinde, ailece yenilen yemeklerde çokça konusu geçer Avrupa'nın. En az bir kere de olsa "hadi oğlum/kızım/kankam yurt dışına çık" sözlerini duymuşsunuzdur belki de. Bunu söyleyen  arkadaşının ise şanslısınızdır, akrabalarınızdan biri ise yine şanslısınızdır, aileniz ise dilinizi ısırın kimseye ses etmeyin. Peki nedir Avrupa'da bu kadar önemli olan? Yaşamak çok mu kolaydır orada? Türkiye ile kıyasladığımızda ne gibi farklar ortaya çıkmaktadır?

     Tabiki bu bölgede yaşamak dışarıdan görüldüğü kadar kolay değildir. Havası, suyu, yemeği farklıdır.  Kültürel olarak da dikkate değer farklar vardır. 18 yaşına gelince artık ava kendi çıkması gereken bir aslan yavrusu gibi ailelerin çocuklarını bırakması, dini farklılıklar, tokalaşmadan öpüşmeye kadar sosyal ortamda gösterilen davranış farklılıkları... Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. 

      Ancak son seyahatimde tekrar dikkatimi çeken en büyük fark ise sanatsal. Türk aile yapısında sıklıkla karşımıza çıkan toplum baskısı Avrupa'da daha az, neden? Sanatla ilgileniyorlar da ondan! Yok şu kız niye dışarı çıkmış, yok kocasıyla arasında neden sorun var? Yok o şöyle biri, o böyle biri? Yok kıl, yok tüy? şeklinde dedikodularla evden çıkmayan/çıkamayan teyzelerin, ninelerin, dedelerin, abilerin, ablaların konuşmalarına şahit oluyoruz. Neden? Sabahtan akşama kadar hiçbir şey yapmadan öylece evde oturuyorlar da ondan. Oysa sanatla ilgilenseler? Yazı yazmak, resim yapmak, müzik dinlemek, bir enstrüman çalmak, bir tiyatro grubunda yer almak...  Zaten bu saydığım sanatsal faaliyetlerden keyif alanlar, yazarken harflerin arasında kaybolanlar, resim yapmanın özgürlüğünü tadanlar, notaların kalbine dokunmasına izin verenler, sahneye çıkmanın heyecanını yaşayanlar hayata karşı farklı bir bakış açısına sahip olacaklardır. Beyinlerinin özgür olmasını sağlayacak anahtarı bulacaklardır. 

Let the sunshine in!! Bırakın sanat içinize işlesin!!


Tuesday, August 15, 2017

Yeşilçam Neden Unutulmaz?

     Günümüzde sinema boş zamanlarımızı dolduran önemli bir etkinlik halini aldı. Çeşit çeşit AVM'lerin ışıldaklı salonlarının dev ekranlarında film izlemek kimi insanlar için hafta sonlarının vazgeçilmez bir ritüeli. Peki bu filmlerin içeriği nasıl?

     Valla eğri oturup doğru konuşmak gerekirse, son bir yıl içinde beni böyle koltuğa çivileyen, tekrar olsa yine izlerim dediğim (Dağ 2 hariç) yerli ve yabancı bir film vizyona girmedi. Vizyon filmleri ya birkaç ünlü yüzü kullanarak para kazanma gayesinde ya da film yapmak için film yapmanın peşinde. Bu gerek Türk, gerek de Amerikan sineması için de geçerli.

     Yerli yapımlara gelir isek, Yeşilçam'ın kalitesine, basit senaryolara sahip olsalar da samimiyetine az rastlanıyor günümüz yerli yapımlarında. Peki Yeşilçam filmleri neden unutulmaz?


Oyunculuk: Baş rollerinden figüranlara kadar, insanları yeşilçamın büyüsüne çeken faktörlerden biri oyunculukların kusursuzluğu ve oyuncu seçiminin yerinde olmasıdır. Kaçımız "Selvi Boylum Alyazmalım"daki İlyas (Kadir İnanır) ve Asya (Türkan Şoray) olmadık ki? Aşkın saflığını bu filmden öğrenmedik? Kemal Sunal, Tarık Akan, Halit Akçatepe ve niceleri bize hayatın gerçeği ile ilgili o kadar çok şey yansıttılar ki filmlerinde? Ya figüranlar, başrollerin yanlarına onlardan iyisi bulunabilir miydi?

     Bu figüranların bazılar şu şekildedir:
Tanıdık değil mi?



Hayat Dersi Vermesi: Replikler üzerinden yol çıkılacak olunursa; 


     Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı (1976): "Şöyle geri bakıp bir düşünün. Taaa ilkokul sıralarından beri çocuklarınız eğitimiyle acaba ne kadar ilgilendiniz. Onlarla arkadaş olup onları anlamaya, dertlerine ve sorunlarına ortak ve yardımcı olmaya çalıştınız mı? Gerek öğretmenlerine, gerekse ana babalarına, yani sizlere, hatta memleketlerine faydalı birer insan olarak yetişmeleri için naptınız......" diye devam eden Münir Özkul'un repliğine ulaşmak için buraya tıklayıp 85'inci dakikayı açabilirsiniz. Sadece bu replik bile geleceğin anne babaları için, çocuk yetiştirirken unutmamaları  şeyleri anlatan gereken bir replik değil mi?

     Devlet Kuşu(1980): "Elbise ile kravattan adamlık ancak sizinkiler kadar olur. Adamlık insanın yüreğindedir." Kemal Sunal'ın bu repliğine ulaşmak için buraya tıklayıp filmin 72'nci dakikasını açabilirsiniz. Günümüzde kaç kişi sadece para kazanmaya adanmış hayatlar kurarak, zenginliği parada arıyorlar ve bu repliği söyleyemedikleri için sahte hayatlar yaşıyorlar.

     Garip (1986): Hangimiz Ece Alton'un (Fatoş) "Baba, baba" diye haykırmasından sonra koşup babamıza sarılmadık, ona seni seviyorum demedik ki.

     Özetlemek gerekirse, iyi ki Yeşilcam var ki repliklerini günlük hayatta kullanıp yüzümüzde ufak bir tebessüm yaratabiliyoruz. Sonsuz teşekkürler...








Tuesday, June 13, 2017

Puslu Hastane

     Yaz mevsiminin gelmek istediği ancak bir türlü gelemediği, ancak güneşin bulutların arasından "merhaba" deyip, sıcaklığını iyiden iyiye hissettirdiği bir günde Süleyman sabah babasının dürtmesiyle uyandı. Biraz yorgundu ama bugün babası ufak da olsa bir operasyon geçirecek, ameliyat olacaktı bu yüzden hemen uyanmalıydı. Erkenden babasıyla hastanenin yolunu tutmak için evden ayrıldılar. Hastaneye vardıklarında içinde ufak da olsa bir korku vardı. Ani ani, anlamsız yerlere dalmasına sebep olan bir korku. Doğduğundan beri babasına bir şey olmayacağına inandırılmış Süleyman, babasının ufak da olsa  kötü bir durum ile karşılaşma ihtimalini kafasından bir türlü çıkaramıyordu. Bir anda, bir balığın bir balıkçı oltasına yakalandığında son nefesini vermemek için çırpındığı gibi kendine geldi ve babasına ameliyat öncesi moral vermeye çalıştı.

     Ameliyathaneye girdiğinde kış mevsiminde puslu bir ormanda kaybolmuş gibi hissetti kendini. İçerisi soğuk, sessiz ve korku vericiydi. Adeta çocukluğunda kafasından atamadığı, bayramlarda koyunların toplu olarak kesildiği mezbahalara benziyordu içerisi. Sanki odalardan birinden bir dana çıkıp kaçmaya çalışacaktı. Bu tasfiri kafasından atar atmaz ameliyathanenin ikinci kapısının dibinde, sedye üzerine yatmış bir çocuk ona doğru bakıyordu. İrkildi bir anda çünkü çocuğun yüzü bölgesel yanıklar içindeydi. Çocuk ameliyathaneye o kadar yakışmıyordu ki, belki de ameliyathanedeki tek güzel şeydi o, ne işi vardı burada. Çocuğun kendini kötü hissetmemesi için hemen kafasını çevirdi ama beyni çoktan çocuğun yüzünün fotoğrafını çekmişti. Akıllı telefonlarda beğenilmeyen fotoğrafların anında silinmesi gibi bir işlem de yaptıramıyordu beynine. Bu fotoğraf ona cildinde ortaya çıkan, çevresindeki güzel insanların bu durumun hiç önemli olmadığını söylemesine rağmen kafasından atamadığı hastalığı geldi aklına ve "ben neyi dert ediyorum" diye sordu kendine. Üzgündü çünkü yanındaki çocuğun çok daha büyük dertleri vardı, üzgündü çünkü ertesi gün işe geri döndüğünde hayatın  gerçeklerinden sıyrılıp yine sahte dertler dünyasına, yani iş dünyasına, iskeleden denize bombalama atlar gibi atlayacaktı.



     Düşünceler denizinden daha çıkamadan babası ameliyata alınmıştı bile. Ona bekleme odasına gitmesi gerektiği söylendi. Odaya girdiğinde yüzlerinde farklı tonlarda hüzün barındıran, birbirinden alakasız insanların bir odaya toplaştığını gördü. Kendine oturacak bir yer bulduğunda, üzerinde biraz eski, lacivert bir ceketi olan beyaz saçlı ve aynı renkte gür bıyıklı bir adam doğu aksanıyla: "Hastane masraflarımı karşılamak için 120 TL'yi denkleştirmem gerekiyor" dedi. En başta hiç kimsenin yardım etmeyeceğini, herkesin nasıl olsa yalan söylüyordur diye düşünüp vicdanlarını rahatlattıktan sonra , sabah işe yetişmeye çalışan MODERN insanlar gibi adamı görmezden geleceğini düşündü Süleyman. Aslında kendi bile bu yalana inanıp tam başını öne eğmeye başlamışken, Amerikan tarzda beyaz "Converse" ini ayağına geçirmiş, bakımlı gölgeli saçlı beyaz bir t-shirt'ü terden az da olsa ıslanmış bir kadın, çantasından çıkardığı 50 TL'yi bir çırpıda adama verdi. Evet evet, Kadıköy - Beşiktaş vapurunda, hasta oğlu için para toplayan bir anne 1 TL'lik bozukluk alınca sevinir iken hastanedeki kadın 50TL vermişti. Sanırım insanlar, hastane ortamında daha  acılı, hüzünlü olduklarında daha iyi empati yapabiliyorlardı. Bu gönlü bol, kafasında adeta Pokemon çizgi filmindeki "Ash" ten sonra kahramana dönüşmüş kadının verdiği parayı başka kişilerin 10 TL'lik banknotları takip ediyordu. Basit matematik hesabı yaparak adamın cebine ne kadar para girdiğini hesaplamaya çalışır iken, yeterli parayı toplamış olacak ki, yaşlı adam bekleme salonunu terk etti. Bu durumun şokunu üzerinde atarken aynı zamanda salonda bulunan bilgi ekranını takip ediyor, babasının ameliyatının ne kadar devam edeceğini yine bu matematik hesabıyla kestirmeye çalışıyordu. 

     Ameliyathane ve para şokunu kafasından atmak isteyen Süleyman'ın kafası öne düşmüş, kendisini derin bir uykuda bulmuştu. Derken her gün aynı işi yapmaktan bıkkın bir memurun tok sesinden babasının ismini duymuştu. Bu duygu, çok farklı bir duyguydu, sevinçten çığlık atmak istiyor ama hastane ortamı bu hareketinin olabilirliğini bastırıyordu. Ameliyattan sonra hastaların bakıldığı servise sevinçle geçti. Babası yatağa yerleştikten sonra, çevresinde adeta köpek balığının yanında yaşayan mutualist canlılar gibi, stajyer doktorlar ile birlikte egosundan duvarları yıkacak şekilde koridor boyunca yüksek sesi duyulan bir doktor geldi. Aslında insanların, özellikle hastanede, egolarını bu denli kullanmaları çok yanlıştı, ufak bir gülümseme ile nasılsınız diye sormak bu kadar mı zordu. Ama egodan cehenneme dönen dünyada farklı bir şey beklemesi, tatlı suda denizde yaşayan balık yakalamayı ummaya benziyordu.

     Doktordan babasının iyi olduğunu öğrendikten sonra, odadaki diğer hastalar ile konuştu. Hepsi farklı hikayelere, hayatlara, hastalıklara sahiplerdi. Birden aklına babasının yıllar önce ona söylediği beynin nasıl olduysa tozlu yerlerden çıkarıp hatırlamasını sağlayan bir söz geldi: "Bak oğlum üç yerde kurulan arkadaşlık ilişkileri hep farklıdır ve çıkara dayanmaz: "Hastane, hapishane ve askerlik." Ne kadar da doğruydu. Tam heyecan ile babasının koynuna sarılmak için hamle yapmış iken derinden biri onu dürtmeye başlamıştı. 

     Gözünü bir açtı ve çalıştığı okuldaydı, gözetmenlik yaptığı sınavda uyuyakalmıştı, her şey bir rüyaydı. Kesin dersin hocasından sağlam bir azar yiyeceğim diye düşünerek, sanal dertler dünyasına geri döndü...


Wednesday, April 26, 2017

Düşünmenin Talihsizliği

     Gecenin ilerleyen saatinde, doktorların hastaların boğazına soktuğu tahta çubuğun yarattığı bir his gibi boğazında tıkanma hissetti. Ve çırpınarak uyandı. Hemen saatine baktı. Saatinin akrep ve yelkovanı gösteren çubuğu arızalı olduğundan, dijital kısmını okumaya çalıştı uykunun mamurluğundayken. Saat sabaha karşı 3'ü gösteriyordu. Zaman kaybetmeden yatağa dönersem tekrar uyuyabilirim diye düşündü, ancak  çok geçti. Kafasında, ertesi gün zihninin kapısını açarak girmeyi planladığı düşünceler çoktan davetsiz bir misafir gibi "Merhaba, biz geldik" demişlerdi bile. Yapılacak işler, tahammül edilecek insanlar, boşa harcanacak vakitler... Hani boş ver uyumasam ne olur diyemiyordu, çünkü yarın mesai vardı. Yani erken kalkmalıydı, ama artık çok geçti.



     Bir anda yaşadığı hayatı düşündü. Arkadaşlıklarını, pişmanlıklarını, eksikliklerini, anılarını, çocukluğunu düşündü. Bu düşünceler kafasında tilki gibi dolaşırken, ensesinde bir damla terin aheste aheste inişinin yarattığı his, ürpermesine sebep oldu. Kafasındaki düşünceler gitmek bilmediği gibi yeni soruları beraberinde getiriyordu. Derken aklına günün hemen hemen her saatinde; iş yerinde sigara aralarında, arkadaşlarıyla espirili bir sohbetin arasında ortamdan uzaklaştıran hatta çok keyifli bir günün sonunda uyumadan önce  zihninde dolaşan malum soru geldi: "Hayatın anlamı neydi?" Ben neden buradaydım şuan? Neden bu şekilde? Mesela yağmurda yürüyüş yaparken neden bu aktivitesinden bir anlam çıkarma çabası içinde değil iken, hayattan bir anlam çıkarmaya çalışıyordu? Yoksa hayat o kadar anlamsız mıydı? Küçükken anneannesinden, cips yediği için azar yerken duyduğu sözler gibi :"Hişt, hişt, çok yeme, bu şekilde düşünme, onu yapma, şunu etme" cümlelerini hatırlayarak bu anlam bulma ihtiyacından sıyrılmaya çalıştı.

     Hemen, yaklaşık 6 aydır üzerinde afyon etkisi yaratan şarkıyı açtı ve dinlemeye başladı (tıklayınız). Şarkının her saniyesini, şarkıcının adeta hayatın anlamsızlığını vurgulayan mimiklerini , rahat hareketlerini ezberlemişti.Gözünü kırpmadan, evinde dolaşan karıncaların ne yaptığını gözlemleyerek günü aydınlattı. 

     Sabah üzerini giyindi, kahvaltı yapmak, dişlerini fırçalamak gibi rutin olan aktivitelerini de tamamladıktan sonra, aaa az kalsın unutuyordu. Artık düzen olarak bir ilaç da alması gerekiyordur. İnsan psikolojisinden zerre anlamayan bir doktor mide ağrısını strese bağlamıştı ve ilaç  kullanmaya başlamıştı. Hayatında ne de farklı bir yenilik ortaya çıkmıştı. Tüm bu rutini tamamladıktan sonra, çalıştığı yerin binasından içeri girerken, çantasını açtı, o gün için takması gereken maskesini taktı ve ilk gördüğü iş arkadaşına "Günaydın" dedi. 

Saturday, March 18, 2017

Düşünmek

     Yazıya herkesin bildiği klasik bir sözle başlayayım: " İnsan düşünen bir hayvandır." Aaa biliyorum ben bu sözü kimindi bu söz, dur dur aklıma gelmek üzere, biraz ip ucu versen diye hiç beyninizi yormayınız, Aristo'nun. Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı'da geçen repliği hatırlayalım: "Düşünmek yeryüzünde sadece insana mahsustur, Aristo der ki: 'İnsan düşünen bir hayvandır'  Şaban ise düşünen bir inektir." Bu efsane repliğe ulaşmak için tıklayıp 53dk 30sn açmanız yeterlidir.
   
     Düşünmek, TeDeKe'ye (TDK) göre ise: "Aklından geçirmek, göz önüne getirmek." anlamına gelmektedir. Ancak toplumda düşünmemesi gereken insanlar vardır. Tosun Paşa'da Şener Şen ve Kemal Sunal arasında geçen "sen düşünemezsin." diyaloğuna ulaşmak için tıklayınız. Bu insanlar düşünür, hem de başkalarının düşünmelerine gerek kalmayacak kadar düşünmektedir. Mesela, insanları milletlerine, dini inanışları, görünüşlerine, bakışlarına göre ayıranlar, hatta sırf bu yüzden ülkelerine dahi almayanlar, kendini başkalarından üstün görenler. Bir şey bildiklerinden de değil, spor olsun diye üstün görenler. Koltuğa çok önem verdiklerinden, hayatı sadece kendileri ve koltuktan ibaret görenler düşünmemesi gereken insanlara örnek olarak gösterilebilir. 



     Bir de toplumun düşüncesi vardır. Toplum sizden şunu ister oku! Burada okumaktan kasıt üniversite mezunu olmak demektir. Okudun mu, güzel, sana yıldızlı pek iyi ama yetmez işe gir. Nasıl işe gir? Kimlere köle ol? Neyin peşinde koş? bu soruların cevabı yoktur tabiki. İşe girdin mi, sana ikinci yıldızlı pekiyi. Çocukluğunu unut ve  sana değil de parana, kariyerine kıymet veren biriyle evlen. Araba al ev al.  Ama yarın işin gücünde sıkıntı olursa ne olur? Ne olacak en kötü karından tekmeyi yersin. He o zaman tekmeyi yememek için birine yaranmalıyım, ne de olsa karım 8 aylık hamile, 1 aya çocuğumuz da olacak diye düşün.  Üçüncü yıldızlı pekiyi de aldın. Bunları yaptın ya, insanların hakkını yiyerek, kötülükle, vicdansızlıkla yaptıysan da fark etmez. Bunları yaparken üst mevkidekilere de yarandıysan  hayatın son aşaması ölüme geçebilirsin. Zaten arkandan herkes iyi bilirdik der.

     Heee üstlere yaranma mevzusuyla ilgili, Grigory Petrov'un Beyaz Zambaklar Ülkesinde adlı kitabında geçen bir kaç cümleyi paylaşayım: "Günümüzde mantıklı çalışan, çok nadiren toplumun desteğini alıyor, genelde yırtıcı parazitler, yoldan geçen herkes utanmadan her şeye burunlarını sokuyorlar. Çeşitli toplumsal ve kültürel kurumlarda kendi egolarını tatmin etmeye çalışıyorlar. Yüksek mevki sahibi oluyorlar, hatta hak etmedikleri kazancı elde ediyorlar. Daha da kötüsü, halk ve toplum yararına zevkle çalışmak isteyenlerin de tekerine çomak sokuyorlar."

     O sebeple en iyisi düşünmemek ya da daha doğru bir ifadeyle kendine düşünmek. He olur da düşüncenize saygı duyan biri hani çıkmaz da, çıkarsa konuşursunuz. 

     En iyisi belgesel, belgesel hem tembel hayvanlar ne kadar ilginç hayvanlar biliyor musunuz? ....



Friday, February 3, 2017

Yamaç Paraşütü Neyin Nesi?

     Yaklaşık iki senedir içerisinde olmaya çalıştığım, ekstrem bir spor türü olan "Yamaç Paraşütü" ile ilgili bazı kavramları, bilinen yanlışları dilim döndüğünce kısaca açıklamaya çalışayım.



     Yamaç Paraşütü 1980'li yıllarda ortaya çıkan, yükselen hava akımları sayesinde süzülerek, binlerce metre irtifada, kilometrelerce uçabilen bir hava aracıdır.

Peki Bu Bez Parçası Nasıl Havada Kalıyor Yav?

 Yamaç paraşütünün nasıl uçtuğunu anlayabilmek için aerodinamik yapısını anlamak gerekmektedir. Yandaki resim yamaç paraşütünün aerodinamik yapısını göstermektedir. Paraşüte hava içerisinde hareket halinde olan bir kanat ağırlığı (A), kaldırma kuvveti (K) ve direnç (D) olmak üzere üç temel kuvvetin etki etmektedir.

     Kaldırma kuvveti,  kanadın hava içerisinde hareket etmesi ile elde edilir. Bu hareket sırasında kanadın hücum kenarına çarpan hava molekülleri ikiye ayrılarak kanadın üstünden ve altından hareketlerine devam eder. Böylece, hava akımı içerisinde belirli bir açı ile tutulan herhangi bir yüzey üzerinde yukarıya doğru bir itme kuvveti oluşur.


Bu kuvvet sayesinde de paraşüt havada saatlerce kalabilir.

İyi, Anladık, Her Şey Güzel de Ters Rüzgar Var, O Nolcak?

     Ben de yamaç parşütü kursuna başladığımda beni terdirgin eden konulardan biri ve hocaya ilk sorduğum sorudur ters rüzgarın varlığı. Hemen şunu söyleyim ters rüzgar diye bir şey yoktur. Amerika'nın oyunu. Ters rüzgar ile bahsedilen türbülanstır. Türbülans da mekanik ve termik olarak iki şekilde ortaya çıkmaktadır.

  Yukarıdaki resimde mekanik türbülans örnekleri gösterilmektedir. Düzgün hava akımını gerçekleştiremeyen hava herhangi bir cisme ya da bir dağa, yamaca çarparak kırılır. Bu da mekanik türbülansı oluşturur. Mekanik türbülansı önümüze bir kitap koyup ona kuvvetli bir şekilde üfleyerek bile oluşturabiliriz. Üflediğimiz hava kitaba çarpıp kitabın yanında ve üstünde kırılarak mekanik türbülansı oluşturacaktır. Yani çevremizi iyice gözlemlersek mekanik türbülansa girme riskini en aza indirgeyebiliriz.

     Termik türbülans ise ısınan ve yükselen (kaldırıcı) hava ile bastırıcı  hava arasında oluşmaktadır. Termik türbülans halinde aktif pilotaj uygulamak gerekmektedir. Yani ellerini fren iplerinden çekerek laylaylom yapmamak gerekmektedir.

Yamaç Paraşütü Her Yerde Yapılabilir Mi?

     İnsanların ulaşabileceği, rüzgarın karşılandığı bir tepe. Güzel bir iniş alanı ve uygun iklim yamaç paraşütü sporunun yapılması için yeterlidir.

Yamaç Paraşütü Yapmak Nasıl Bir Histir?

     Yamaç paraşütü yapmak inanılmaz bir histir. Dünyaya farklı bir açıdan bakarsınız. Yer yüzündeki komik olaylar, dertler, tasalar, arkadan kuyu kazmalar, yalanlar, dolanlar, samimiyetsizlikler, cinsiyet ayrımcılıkları, ırk ayrımcılıkları, dini ayrımcılıklar, kısaca insan ayrımcılıkları, cinayetler, tecavüzler, yeryüzünde kalmıştır. Gökyüzünde yalnızsınızdır, bir tek tepenizde bir bez parçası ve siz varsınızdır. Özgürsünüzdür. Sadece o an vardır. Çünkü uçarken yanlış bir durumda başımıza her şey gelebilir. 

    Yeryüzünde yaşanan, saydığımız bu kadar sorundan sonra şunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki, inanın gökyüzü yeryüzünden daha az karışıktır. Sonuçta insanlık hala oraya dokunamamıştır. 

Yamaç paraşütünden bu kadar bahsedip de video klibimi koymam olmaz heralde. Son uçuşuma ulaşmak için yukarıdaki resme tıklayabilrsiniz.

                                           Keyifli Uçuşlar...





Tuesday, January 10, 2017

Doların Artması İyi Mi Kötü Mü?

Yakın zamandır ülkenin ekonomik gündemini fazlasıyla meşgul eden bir geyik var: Dolar ve euro TL karşısında değer kazanarak rekor üstüne rekor kırdı! Bu durum karşısında iki çeşit yorum ortaya çıktı: "Yok ya bizim ekonomimiz sağlam ekonomidir bize bir şey olmaz." ya da "Zaten ne doğru gidiyordu ki ekonomi doğru gitsin, hayattan pek bir beklentim yok, akşam eve sağlam gitsem yeter." 



Peki bilimsel olarak Türk lirası, dolar ve euro üçgenine bakmaya çalışalım. 12 Aralık 2016 tarihinde 1$=3.46 TL idi ve 9 Ocak 2017'de 1$=3.71 TL oldu. Yani TL dolar karşısında %7 değer kaybetti ((3.71-3.46)/3.46=0.07). 1 Euro ya da avro (artık hangisi doğru ise) 12 Aralık 2016'da 3.68 TL iken 09.01.2017'de 3.92 TL oldu yani TL, euro karşısında % 6 değer kaybetti ((3.92-3.68)/3.68).

Türkiye'deki kronik sorunlardan birisi dışa bağımlı ekonomik büyümedir. Ne demek bu, biz kendi malımızı güzelim memleketimizde üretemediğimiz sürece dışarıya bağlıyız demektir. 

Örneğin, Sarıların Sülo Anonim Şirketi dayanıklı mal üretiyor (Buzdolabı, çamaşır makinesi vb.). Bu malları üretmek için ihtiyaç duyduğu ara malları (mesela buzdolabı üretmek için gerekli demiri) ülkemizde üretmediği için ithal etmek durumunda. Bir buzdolabı üretmek için ise 100$'lık demir ithal etmesi gerektiğini farz edelim. 12 Aralık 2016 tarihinde 346 TL ile 100$'lık mal alır iken, sadece kur değişiminden dolayı 09 Ocak 2017 tarihinde aynı buzdolabı için 371 TL ödemesi gerekecektir. Yani ne oldu, bu şirketin 1 buzdolabı üretim maliyeti 371- 346 TL, yani 25 TL artış gösterdi. 

Ha şunu demeyecek miyiz, ihracatçı ürettiği ürünleri yurt dışına satıyor, yurt dışına da yabancı para birimi ile satıyor, daha fazla para kazanması lazım. O yüzden kurun artması bizim için iyi bir şey. Bu durumda da bir ülkenin hangi para birimiyle ne kadar ihracat, ne kadar ithalat yaptığı sorusunun cevabını bulmak gerekmektedir. 

2016
İHRACAT 129.793.081.000 $
İTHALAT 180.196.370 $
Dolar ($)
%42,6
Dolar ($)
%55,9
Euro (€)
%48,4
Euro (€)
%35,6
Diğer
%9
Diğer
%8,5

Yukarıdaki tabloda Türkiye dış ticaretinin döviz cinsinden paylarına yer verilmektedir. Tablodaki veriler TÜİK'ten elde edilmiştir.  Tablodan Türkiye'nin 2016 yılında ithalatının ihracatından daha fazla olduğu ve ithalatının önemli bir bölümünün dolar ile yapıldığı anlaşılmaktadır. 

Peki sonuç ne? Doların bu denli hızlı bir şekilde artması dışa bağımlı olan Türkiye'de fiyat artışlarının devam edeceği anlamına gelmektedir. O sebeple yerli üretimin teşvik edilmediği, siyasal istikrarın sağlanmadığı yani yapısal reformların yapılmadığı sürece : "Zaten ne doğru gidiyordu ki ekonomi doğru gitsin, hayattan pek bir beklentim yok, akşam eve sağlam gitsem yeter." düşüncesini benimsemek daha bir olası görünüyor.